| Αρχή | Χάρτης Ιστοχώρου |

Προπαρασκευαστικό Επαγγελματικό
Σχολείο Καλών Τεχνών
Πανόρμου
Τήνου

 
 
 

Ο   Τ Ο Π Ο Σ   Κ Α Ι   Η   Ι Σ Τ Ο Ρ Ι Α  Τ Ο Υ

 

 
Η κωμόπολη Πύργος Τήνου σε πρόσφατη φωτογραφία.
Επάνω αριστερά διακρίνονται τα κτίρια στα οποία στεγάζεται η Καλλιτεχνική Σχολή Πανόρμου Τήνου
 

 

Ο ΤΟΠΟΣ ΚΑΙ Η ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥ

Το Σχολείο βρίσκεται στο βόρειο τμήμα του νησιού, στον Πύργο, ένα παραδοσιακό χωριό, με  450 μόνιμους κατοίκους και μεγάλη ιστορία, το οποίο μαζί με τα μικρότερα χωριά, τα Πλατιά, τον Βεναρδάδο, τον Μαρλά και το λιμάνι του Πανόρμου, καθώς και τους πρόσφατους παραθεριστικούς οικισμούς  Ρόχαρι, Μαλί Κουμελάς αποτελούν την Ιστορική Κοινότητα Πανόρμου.  Αρχαιολογικά ευρήματα μαρτυρούν την ύπαρξη ζωής και οικισμού στην ευρύτερη περιοχή από τους πρώιμους μυκηναϊκούς χρόνους. Στη συνέχεια ο τόπος ακολουθεί την ιστορική πορεία του νησιού και υφίσταται τη ρωμαϊκή κυριαρχία, τις πειρατικές επιθέσεις των Αράβων κατά τη Βυζαντινή περίοδο και τέλος την Ενετική  κατοχή από το 1207, η οποία θα τερματιστεί το 1715 με την παράδοση του νησιού από τους Βενετούς στους Τούρκους. Συμμετέχει ενεργά στην Επανάσταση του 1821 και απελευθερώνεται μαζί με την υπόλοιπη Ελλάδα.

 

Ο Πύργος, αποτέλεσε την έδρα του Δήμου Πανόρμου που περιελάμβανε και τα χωριά Υστέρνια και Καρδιανή,  μετέπειτα αυτόνομες κοινότητες.

 

Η Κοινότητα Πανόρμου διατηρήθηκε ως ιστορική  Κοινότητα κατά τον πρόσφατο  νόμο «Ι.Καποδίστριας» αποδεικνύοντας την αναγνώριση από μέρους της Πολιτείας της ιδιαίτερης φυσιογνωμίας του και της καλλιτεχνικής προσφοράς του. 

 

 

Η ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗ ΤΟΥ

Τον  Πύργο περιβάλλει ένα εξαιρετικό φυσικό τοπίο με λόφους, όπου η πέτρα και το μάρμαρο των παλαιών λατομείων εναλλάσσονται με τις στενές επιφάνειες καλλιεργήσιμης γης. Για λόγους ασφάλειας από τις ενδεχόμενες επιθέσεις των πειρατών χτίστηκε χωρίς θέα προς  το λιμάνι του Πανόρμου, από το οποίο απέχει μόλις τρία χιλιόμετρα. Σε χάρτη του 1571 εικονίζεται ένας ψηλός και καλοχτισμένος πύργος στρατιωτικής και αμυντικής σημασίας, από όπου προφανώς πήρε και το όνομά του.

Μια περιήγηση στο χωριό αποκαλύπτει τη μοναδική αρχιτεκτονική του. Τα κάτασπρα σπίτια με τα μαρμάρινα υπέρθυρα και οικόσημα, τις περίτεχνες πορτοσιές ,  διατηρούν την παράδοση αναλλοίωτη ως τις μέρες μας. Στα πλακοστρωμένα στενά δρομάκια του και τις καμάρες το αιγαιοπελαγίτικο φως παίζει με τις σκιές.

 
Η μεγάλη πλατεία του (ανακηρυγμένο ιστορικό μνημείο) με τον αιωνόβιο πλάτανο και τις μαρμάρινες βρύσες, οι εκκλησιές του με τα μαρμάρινα τέμπλα, τα ξωκλήσια του, έργα λαϊκής τέχνης και διατηρητέα μνημεία, το κοιμητήριο με τις ανάγλυφες ταφόπλακες, το Μουσείο Τηνίων Καλλιτεχνών και το σπίτι –Μουσείο του Γιαννούλη Χαλεπά συγκεντρώνουν κάθε χρόνο πλήθος επισκεπτών.

 

 
Από τον Οκτώβριο του 2007 ξεκίνησε τη λειτουργία του το Σύγχρονο Μουσείο Μαρμαροτεχνίας του Πολιτιστικού Ιδρύματος Ομίλου Πειραιώς.  Στις αίθουσές του ο επισκέπτης  μπορεί να παρακολουθήσει όλη την πορεία του μαρμάρου από την εξόρυξή του στο λατομείο μέχρι τις διάφορες εφαρμογές του κατά την προβιομηχανική εποχή.

 

 

 

Η ΠΑΡΑΔΟΣΗ ΤΟΥ

Ο Πύργος διαθέτοντας άφθονο το μάρμαρο ως κύριο υλικό αναδεικνύεται από τα χρόνια κιόλας της τουρκοκρατίας ως το  κέντρο της καλλιτεχνικής νεοελληνικής γλυπτικής, με ακμή το τέλος του 19ου και μέχρι τα μέσα του 20 ου αιώνα. Οικογένειες ολόκληρες ασχολούνται αποκλειστικά με την τέχνη του μαρμαρά, ταξιδεύουν και εργάζονται στην Ελλάδα και το εξωτερικό (Βαλκάνια, Μικρά Ασία, Αλεξάνδρεια) αφήνοντας παντού την καλλιτεχνική  σφραγίδα τους. Πανορμίτες μαρμαράδες και μαρμαρογλύπτες θα κατασκευάσουν και θα διακοσμήσουν τα μεγάλα ιδιωτικά και δημόσια οικοδομήματα στην Αθήνα και σε άλλες πόλεις της Ελλάδας, οι οποίοι εργάζονται μέχρι σήμερα στα έργα αναστήλωσης αρχαίων μνημείων.

 

Γιαννούλης Χαλεπάς (1851–1938).

Ένα από τα πιο ονομαστά γλυπτά του Γιαννούλη Χαλεπά, "η Κοιμωμένη", στον τάφο της Σοφίας Αφεντάκη στο Α' Νεκροταφείο Αθηνών.

 

Δεν είναι τυχαίο, λοιπόν, το γεγονός ότι εδώ, στην Έξω Μεριά της Τήνου, γεννήθηκαν και οι μεγάλοι νεοέλληνες καλλιτέχνες, γλύπτες και ζωγράφοι του 19ου αιώνα, όπως ο Γιαννούλης Χαλεπάς, ο Δημήτρης Φιλιππότης, ο Νικηφόρος Λύτρας, ο Λουκάς Δούκας, ο Ιωάννης Βούλγαρης, οι Σώχοι, οι Βιτάληδες, καθώς και οι σύγχρονοι, όπως ο Γιάννης Γαΐτης, ο Λάζαρος Λαμέρας, ο Γιώργης Βαρλάμος και πολλοί άλλοι.

 
  Δημήτριος Ζ. Φιλιππότης (1834 - 1914).
 
Δ. Ζ. Φιλιππότης, "Ο ξυλοθραύστης", μάρμαρο.
Αθήνα, Κήπος Ζαππείου.
 
 
Νικηφόρος Λύτρας
Αυτοπροσωπογραφία
 
"Η Αντιγόνη εμπρός στο νεκρό Πολυνείκη" (1865), λάδι σε καμβά, 100 εκ. x 157 εκ., Εθνική Πινακοθήκη της Ελλάδας - Μουσείο Αλεξάνδρου Σούτσου.
 

Ομολογουμένως ο Πύργος είναι ένα παραδοσιακό χωριό, το οποίο από μόνο του αποτελεί  ένα μεγάλο σχολείο, λόγω  της φυσικής του ομορφιάς, της εξαιρετικής αρχιτεκτονικής  του και των καλλιτεχνικών του στοιχείων που βρίσκονται διάσπαρτα παντού.

 

Η Κοινότητα Πανόρμου είναι μέλος του Εθνικού Δικτύου Παράδοσης και Πολιτισμού  «… των Ελλήνων οι κοινότητες».

 

Copyright © 2007
Προπαρασκευαστικό και Επαγγελματικό Σχολείο Καλών Τεχνών Πανόρμου Τήνου
Developed by Technokids-Technoplus Koropi